أبو الحسن الشعراني
339
پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)
علّامه شعرانى : آخرت در بزرگى بيش از اين جهان است و نسبت اين بدان ، مانند متناهى است به غيرمتناهى . و از اينجا بايد گفت : آن نشأهء ديگر است كه در دنيا نمىگنجد و اگر در اين نشأه بود ، از اين بزرگتر نبود . و آنكه فرمود : عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ « 1 » ، منافى اين حديث نيست ؛ زيرا كه آن بهشتى است به جماعت معيّن وعده داده شد نه همهء عالم آخرت يا مراد بيان نامنتهايى عظمت است كه بيش از آسمان و زمين در فكر انسان نمىگنجد . و در روايتى آمده است كه آسمانها را ورقورق كند تنك و پهلوى يكديگر نهد . و اين نيز غيرمتناهى است ؛ زيرا كه آسمانها را بدان عظمت چون ورقهاى تنك كند إلى غير النهايه تجزيه شود . « 2 » يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ . « 3 » مؤلف : و قال سرّى السقطى : اصبروا على الدنيا رجاء السلامة ، و صابروا عند القتال بالثبات ، و الإستقامة ، و رابطوا هوى النفس اللّوامة ، و اتّقوا ما يعقب الندامة ، لعلّكم تفلحون غدا على بساط الكرامة . علّامه شعرانى : سرى بن مغلس سقطى ، خال جنيد بغدادى است . او از مشايخ صوفيّه است و در سال 251 در بغداد درگذشت . و گويند [ كه ] مردم را به كسب و طلب رزق دعوت مىكرد و از سؤال و قبول هديه منع مىنمود و مىگفت : دين را مايهء كسب قرار ندهيد . گويند : مرض سعال داشت ، كسى حبّ سرفه براى او فرستاد به هديه ، نپذيرفت و گفت : من مردم را نهى مىكنم از اينكه روزى به دين طلب كنند ، چگونه خود چنين كنم . و اين جمله را گفتيم تا بدانيد معنى سلوك و تصوّف ترك حرفه و كار نيست . و هم از سخنان اوست كه دل فقير چگونه به نور الهى روشن شود و حال آنكه شكم را از مال تاجران حرامخوار و ظلمه و رشوهگيران پر مىكند . راستى كه سالك طريق حقّ
--> ( 1 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 133 . ( 2 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 301 . ( 3 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 200 .